Tin mới từng phút từ rất nhiều nguồn.
Vé tàu
2022
Bắc Nam, Địa phương https://www.vetau247.com

Đầu tư cho giáo dục: Vẫn thiếu trước, hụt sau

Giáo dục 01/07/2022 - 01:07

Ngân sách chi thường xuyên hằng năm cho giáo dục được xem là bệ đỡ để thúc đẩy và phát triển giáo dục quốc gia

Trong đó, 81% ngân sách được xác định là chi lương, số còn cho các hoạt động khác của nhà trường. Tại nhiều trường học, các hoạt động đổi mới, bồi dưỡng và nâng chuẩn giáo viên ít nhiều gặp khó vì kinh phí hạn hẹp.

Đầu tư cho giáo dục: Vẫn thiếu trước, hụt sau - ảnh 1

Hoạt động trải nghiệm của học sinh Trường Tiểu học Phú Thọ, Quận 11, TPHCM có sự hỗ trợ của công nghệ hiện đại.

Học sinh Trường Tiểu học Phú Thọ, Quận 11, TPHCM trong một giờ sinh hoạt chuyên đề.

Bỏ ngỏ… hoạt động chi không thường xuyên

Theo báo cáo của Ủy ban Văn hóa – Giáo dục của Quốc hội, tổng chi cho giáo dục năm 2021 chỉ đạt 17,3%. Đáng nói, tỷ lệ chi cho con người (lương, các khoản theo lương) chiếm phần lớn trong tổng chi thường xuyên tại các cơ sở giáo dục. Đặc biệt, nhiều địa phương chưa bảo đảm yêu cầu tối thiểu 18% chi chuyên môn theo quy định tại Quyết định số 46/2016/QĐ-TTg.

Thực trạng trên ít nhiều gây khó cho địa phương trong việc bố trí ngân sách để sửa chữa trường lớp, kiện toàn điều kiện cơ sở vật chất phục vụ cho Chương trình giáo dục phổ thông mới. Bà Phạm Thúy Hà – Phó Trưởng phòng GD&ĐT Quận 4, TPHCM – cho biết: Ngân sách hiện nay chủ yếu chi cho con người nên ngoài ngân sách địa phương, các trường phải linh hoạt trong hoạt động thu chi để đảm bảo tốt hoạt động chuyên môn cũng như bồi dưỡng giáo viên.

“Tổng chi ngân sách hoạt động trong một năm của nhà trường sẽ được Phòng Tài chính của quận tính toán, rà soát và đối chiếu cụ thể từng tham số (thang bảng lương, chi sửa chữa cơ sở vật chất, hoạt động bồi dưỡng giáo viên…) rồi giao ngân sách. Tuy vậy, trong quá trình triển khai hoạt động dạy học sẽ nảy sinh thêm nhiều nhu cầu (bồi dưỡng nghiệp vụ, thao giảng, hội nghị chuyên đề… cho giáo viên) khiến chi phí thiếu hụt, buộc các trường phải cố gắng “co kéo” cân đối tài chính chung”, bà Hà cho biết.

Theo nhiều hiệu trưởng, khó khăn và thiếu hụt về tài chính với các trường chủ yếu đến từ hoạt động sửa chữa, đầu tư trang thiết bị dạy học. Nhiều trường xuống cấp khá lâu (thường gọi là trường hạng 3) nhưng để xin kinh phí đầu tư sửa chữa mất thời gian dài, ảnh hưởng đến chất lượng dạy và học của nhà trường.

Cô Nguyễn Thị Kim Hương – Hiệu trưởng Trường Tiểu học Phú Thọ, Quận 11, TPHCM – chia sẻ: Ngoài chi thường xuyên cho lương của giáo viên, cơ sở vật chất (sửa chữa nếu có), các chi phí khác như hội thảo, hội nghị bồi dưỡng nghiệp vụ cho giáo viên theo Chương trình giáo dục phổ thông mới, các trường phải xoay xở từ nguồn thu khác (bán trú, 2 buổi/ngày).

“Quy định của Nhà nước rất rõ, các khoản chi thường xuyên không được cắt xén và đụng vào. Do đó, các hoạt động chuyên môn, bồi dưỡng nghiệp vụ giáo viên hay trang thiết bị cho học sinh theo yêu cầu của phụ huynh, nhà trường phải cân đối từ hoạt động thu chi và xã hội hóa. Theo yêu cầu của thực tế, giáo viên buộc phải đứng lớp ngoài giờ, tham gia các hoạt động chung của nhà trường vào ngày nghỉ nhưng trường không thể tăng thêm thu nhập cho thầy cô vì kinh phí hạn hẹp”, cô Hương cho hay.

Học sinh Trường Tiểu học Phú Thọ, Quận 11, TPHCM trong một giờ sinh hoạt chuyên đề.

Video đang HOT

Cân đối khoản chi cho các bậc học

Kinh phí ngân sách chi thường xuyên eo hẹp và bị tiết giảm theo đặc thù của nhiều địa phương khiến không ít trường buộc phải đẩy mạnh các hoạt động xã hội hóa, kêu gọi sự ủng hộ từ phụ huynh… Đây cũng là một trong những nguyên nhân dẫn đến tình trạng lạm thu.

Cán bộ quản lý trường THCS tại Quận 12, TPHCM nhìn nhận chi phí chi thường xuyên cho nhà trường chỉ bảo đảm ở mức hoàn thành các nhiệm vụ giáo dục. Việc gia tăng thu nhập cho giáo viên (thu nhập tăng thêm) chủ yếu đến từ việc tiết kiệm tối đa các hoạt động song hành trong nhà trường.

“Điều này tất yếu ảnh hưởng đến các hoạt động nâng cao chuyên môn, nghiệp vụ. Nhưng nếu không tiết kiệm thì không thể gia tăng thu nhập cho giáo viên, các phúc lợi, thưởng thi đua… Đó là chưa kể, nhiều năm khi việc xin kinh phí sửa chữa các hạng mục xuống cấp, hư hỏng chưa được duyệt, trong khi nhu cầu bức thiết phải làm ngay, đơn vị không cách nào khác phải kêu gọi xã hội hóa để đảm bảo điều kiện và môi trường học tập cho học sinh. Và “lạm thu” xuất phát cũng từ chỗ này”, cô K – một hiệu trưởng giấu tên trải lòng.

Ngân sách chi thường xuyên cho giáo dục đang có độ vênh nhất định. Điều đó dẫn đến thực tế ở nhiều nơi chưa bảo đảm điều kiện học tập có chất lượng cũng như việc thực hành, thực tập của học sinh, sinh viên.

Theo ông Nguyễn Thanh Hùng – Phó Hiệu trưởng Trường Trung cấp Kỹ thuật Nông nghiệp TPHCM (thuộc Sở NN&PTNN TPHCM), trong cơ cấu chi theo cấp học của luật, chi cho giáo dục mầm non và giáo dục phổ thông chiếm xấp xỉ 70% tổng chi ngân sách cho giáo dục. Trong khi đó, chi cho đào tạo cao đẳng và đại học chỉ trên 12%, giáo dục nghề xấp xỉ 10%.

“Tỷ lệ này ảnh hưởng trực tiếp tới chất lượng đào tạo của khối cao đẳng, giáo dục nghề nghiệp khi cộng dồn các chi phí chi trên đầu cho một sinh viên quá thấp. Với trường tuyển sinh tốt, các hoạt động kinh tế và hợp tác doanh nghiệp, chuyển giao thành tựu khoa học công nghệ ổn thì chi phí cho sinh viên sẽ tốt hơn. Còn với đơn vị khó khăn trong tuyển sinh, chi phí đầu tư cho hoạt động nghiên cứu khoa học thấp, đãi ngộ cho giảng viên, đầu tư cho cơ sở vật chất khiêm tốn sẽ rất khó để có được chất lượng đào tạo tốt”, ông Hùng chia sẻ.

Để ngân sách chi cho giáo dục phát huy hiệu quả, hướng đến thúc đẩy phát triển đồng bộ giữa các địa phương và vùng miền, cô Nguyễn Thị Thu Cúc – nguyên đại biểu Quốc hội, nguyên Hiệu trưởng Trường THPT Gia Định, TPHCM – cho rằng: Nhà nước cần xem xét, tập trung ngân sách cho giáo dục phổ cập, hỗ trợ các địa bàn, đối tượng đặc thù. Thực hiện chính sách chia sẻ chi phí đào tạo giữa người học và Nhà nước đối với giáo dục mầm non, phổ thông các vùng thành thị. Quan trọng hơn, để giảm bớt áp lực cho ngân sách Nhà nước, tạo lực đẩy cho các bậc học phát triển, chúng ta cần có thêm chính sách tăng cường nguồn lực phát triển và nâng cao chất lượng GD-ĐT.

Chúng ta cần điều chỉnh lại cơ cấu đầu tư cho giáo dục và đào tạo theo hướng tăng chi đầu tư phát triển, giảm chi thường xuyên. Bởi thực tế cho thấy, đầu tư cho các hoạt động giáo dục (cơ sở vật chất, nâng chất đội ngũ, chuẩn hóa chương trình, sách giáo khoa) song hành với việc điều chỉnh cơ cấu chi giữa các bậc học, ngành học mới phát huy hiệu quả. Ngân sách giáo dục vẫn ưu tiên đầu tư cho giáo dục mầm non, phổ thông theo hướng từ ngân sách và xã hội, nhưng cũng không quên bỏ ngỏ bậc cao đẳng, giáo dục nghề nghiệp và đại học. Bởi khi thực hiện đầu tư có trọng điểm, hài hòa, chúng ta sẽ tạo được lực đẩy chung cho toàn ngành. - Cô Nguyễn Thị Thu Cúc

Trường đại học tư phát triển thành đại học: Tại sao không?

nên thay thế, sửa đổi như thế nào trong bối cảnh hiện nay? Đây là câu hỏi đang thu hút nhiều ý kiến đóng góp từ phía các chuyên gia.

Vướng mắc quy định tài chính, đất đai

Theo Nghị định 46/2017/NĐ-CP của Chính phủ quy định về điều kiện đầu tư và hoạt động trong lĩnh vực giáo dục, một trong những điều kiện để thành lập trường đại học tư thục là có diện tích đất xây dựng trường tại trụ sở chính tối thiểu là 5 ha và đạt bình quân tối thiểu là 25 m2/sinh viên tại thời điểm trường có quy mô đào tạo ổn định sau 10 năm phát triển.

Ngoài ra, đối với trường công lập phải có dự án đầu tư xây dựng trường được cơ quan chủ quản phê duyệt, xác định rõ nguồn vốn để thực hiện theo kế hoạch. Đối với trường tư thục phải có vốn đầu tư với mức tối thiểu là 1.000 tỷ đồng, không bao gồm giá trị đất xây dựng trường.

Đầu tư cho giáo dục: Vẫn thiếu trước, hụt sau - ảnh 2

Một tiết học của giảng viên và sinh viên Trường Đại học Hòa Bình.

Vốn đầu tư được xác định bằng tiền mặt và tài sản đã chuẩn bị để đầu tư và được cơ quan có thẩm quyền xác nhận bằng văn bản. Đến thời điểm thẩm định cho phép thành lập trường đại học tư thục, giá trị đầu tư phải thực hiện được trên 500 tỷ đồng.

Cũng theo nghị định này, các trường đại học muốn mở phân hiệu cần có diện tích đất xây dựng tối thiểu là 2 ha, trường hợp đặc biệt thì Bộ trưởng GDĐT có thể xem xét quyết định.

Phân hiệu của trường đại học tư thục phải có vốn đầu tư với mức tối thiểu là 250 tỷ đồng, không bao gồm giá trị đất xây dựng. Đến thời điểm thẩm định cho phép thành lập phân hiệu thì giá trị đầu tư của các trường tư thục phải thực hiện được trên 150 tỷ đồng.

Về phía các nhà đầu tư, nhiều ý kiến cho rằng, thủ tục về tài chính, đất đai là vướng mắc lớn đối với việc thành lập trường đại học.

Về vấn đề này, trao đổi với phóng viên Đại Đoàn Kết Online, PGS.TS Trần Văn Tớp, nguyên Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Bách khoa Hà Nội cho biết, trước những quy định trên, nhiều nhà đầu tư lớn có xu hướng mua lại trường cũ thay vì đầu tư thành lập trường đại học. Tuy nhiên, quy định này là cần thiết.

Bởi theo PGS.TS Trần Văn Tớp, trước đây, có thời điểm các trường đại học được thành lập ồ ạt, dễ dàng. Nhiều trường thậm chí còn không có cơ sở vật chất, không có quỹ đất, phải đi thuê ngoài nhưng vẫn được mở trường, tổ chức đào tạo.

"Một trường đại học khi thành lập phải có đủ điều kiện về cơ sở vật chất, quỹ đất, đội ngũ giảng viên, phục vụ hoạt động đào tạo để các trường đại học có tầm vóc xứng đáng", PGC.TS Trần Văn Tớp nói.

Trường đại học tư có cần phát triển thành đại học?

Hiện tại, Bộ GDĐT đang xây dựng dự thảo nghị định thay thế cho nghị định quy định về điều kiện đầu tư và hoạt động trong lĩnh vực giáo dục được ban hành trước đó.

Những quy định liên quan tới điều kiện thành lập trường đại học, phát triển trường đại học thành đại học và đại học quốc gia... nên thay thế, sửa đổi như thế nào trong bối cảnh hiện nay? Đây là câu hỏi đang thu hút nhiều ý kiến đóng góp từ phía các trường, chuyên gia.

Đầu tư cho giáo dục: Vẫn thiếu trước, hụt sau - ảnh 3

Theo các chuyên gia, trường đại học tư thục phát triển thành đại học khi có đủ điều kiện nhưng quy định phải chặt chẽ.

Ông Dương Văn Bá, Giám đốc Trung tâm tuyển sinh và truyền thông, Trường Đại học Hòa Bình ủng hộ quy định chặt chẽ về điều kiện thành lập trường đại học để tránh trường hợp trường học thành lập xong nhưng không hoạt động được.

Trong bối cảnh hiện nay, ông Bá cho rằng, con số 1.000 tỷ đồng vốn đầu tư ban đầu tưởng là lớn nhưng so với một trường đại học chưa đáng kể. Theo kinh nghiệm của ông, để có một cơ ngơi tổ chức đào tạo có sức vóc thì phải có 3.000 tỷ trở lên.

PGS.TS Trần Văn Tớp cũng cho rằng, điều kiện, quy định thành lập trường đại học cần theo quy mô, lĩnh vực đào tạo chứ không nên chỉ có một quy định chung: diện tích đất xây dựng tối thiểu 5 ha, vốn đầu tư 1.000 tỷ đồng.

Ông Tớp lấy ví dụ, một trường có quy mô đào tạo 6.000 sinh viên sẽ có mức đầu tư khác với một trường có quy mô đào tạo 20.000 sinh viên. Hay với lĩnh vực đào tạo Khoa học kỹ thuật sẽ có vốn đầu tư, quỹ đất cao hơn so với lĩnh vực xã hội. Nghĩa là, quy định cần chặt chẽ, phân loại theo quy mô, lĩnh vực đào tạo của từng trường.

Một trong số câu hỏi đang thu hút nhiều ý kiến đóng góp từ phía các chuyên gia, trường học hiện nay là: Trường đại học tư có cần phát triển thành đại học, đại học quốc gia? Về vấn đề này, PGS.TS Trần Văn Tớp cũng đặt câu hỏi ngược lại: "Tại sao không khi mà các trường đáp ứng đủ điều kiện, quy định?".

Tuy nhiên, chuyên gia này cũng e ngại rằng, nếu quy định không chặt chẽ thì việc trường đại học phát triển thành đại học sẽ trở thành trào lưu giống như trước đây các trường cao đẳng có trào lưu thành trường đại học.

Thực chất, đại học là đào tạo đa ngành, đa lĩnh vực. Nhưng hiện nay có hiện tượng trường đại học không phải đào tạo đa ngành nhưng mở thêm lĩnh vực đào tạo mới vì mục đích muốn phát triển thành đại học.

PGS.TS Trần Văn Tớp nêu quan điểm: "Trường đại học phát triển thành đại học sẽ nâng cao quyền cho các đơn vị thành viên, nâng cao đời sống cán bộ, nhóm lại các trường để hoạt động hiệu quả hơn... Song tôi cho rằng, chỉ khi mô hình có lợi về mặt quản trị, tận dụng được các thế mạnh tự chủ thì các trường mới thực hiện lên đại học".

"Phát triển trường đại học tư thành đại học cần hay không, phụ thuộc vào mô hình của nhà đầu tư. Nếu nhà đầu tư bỏ ra vài chục, vài trăm nghìn tỷ đầu tư thành hệ thống trở thành đại học vùng thì rất tốt.

Trường đại học phát triển thành đại học thì mô hình quản lý sẽ được kiểm sát chặt chẽ, hệ thống hơn. Nếu như vậy, cơ quan quản lý nhà nước phải có những quy định chặt chẽ tương xứng như: đầu tư như thế nào, cơ sở vật chất, diện tích đất ra sao, bao nhiêu trường thành viên", ông Dương Văn Bá, Giám đốc Trung tâm tuyển sinh và truyền thông Trường Đại học Hòa Bình cho biết.

Muốn trở thành nước công nghiệp phát triển, giáo dục phải là quốc sách hàng đầu "Giáo dục là quốc sách hàng đầu" đã được nêu ra từ rất sớm nhưng đến nay các chiến lược, kế hoạch và chính sách chưa thể hiện được tinh thần đó. Đương thời, Nhà Chính trị văn hóa Phạm Văn Đồng từng bày tỏ quan điểm thực...

Chia sẻ